Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49 và các hội nghị liên quan đã khai mạc hôm Chủ nhật tại Manila, Philippines, với các nhà lãnh đạo trong khu vực thảo luận về an ninh năng lượng, an ninh lương thực và hợp tác kinh tế. Điểm nhấn của kỳ họp là việc ký kết Hiệp định Khung Kinh tế Số ASEAN (DEFA) — được ca ngợi là thỏa thuận đầu tiên trên thế giới về kinh tế số ở cấp khu vực.
DEFA: cột mốc của chuyển đổi số ASEAN
Tổng thống Philippines Ferdinand Romualdez Marcos Jr., Chủ tịch ASEAN năm 2026, đã trao văn kiện DEFA vừa được các bộ trưởng ASEAN ký hôm thứ Bảy cho Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn trong lễ khai mạc. Theo Ban Thư ký ASEAN, thỏa thuận đánh dấu một cột mốc quan trọng trong hành trình chuyển đổi số của ASEAN hướng tới một nền kinh tế số mở, an toàn, tương tác, cạnh tranh và bao trùm, và dự kiến có hiệu lực vào đầu năm 2027.
Đàm phán DEFA đã kết thúc vào ngày 29/5/2026 và được các bộ trưởng kinh tế tái khẳng định cam kết ký kết tại hội nghị lần này. Thỏa thuận bao phủ 9 lĩnh vực, trong đó có thương mại số, thanh toán điện tử, an ninh mạng, luồng dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và di chuyển nhân tài số. ASEAN dự báo DEFA có thể giúp tăng gấp đôi giá trị kinh tế số của khu vực, từ khoảng 1.000 tỷ USD hiện nay lên 2.000 tỷ USD vào năm 2030.
Doanh nghiệp nhỏ là đối tượng hưởng lợi lớn
Với chủ đề “Cùng nhau định hướng tương lai”, hội nghị năm nay tập trung vào ba ưu tiên chiến lược: neo giữ hòa bình và an ninh, hành lang thịnh vượng và trao quyền cho người dân. Các nhà tổ chức kỳ vọng DEFA sẽ giúp các doanh nghiệp vừa và nhỏ mở rộng ra thị trường các nước khác trong khối bằng cách hài hòa quy tắc và quy định về kinh tế số giữa 11 quốc gia thành viên, đồng thời giúp giao dịch, thanh toán và tiếp cận dịch vụ số xuyên biên giới dễ dàng và an toàn hơn. Thỏa thuận cũng yêu cầu các biện pháp bảo vệ người mua sắm trực tuyến khỏi các hành vi lừa đảo và trao cho họ kênh khiếu nại.
Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Thương mại Thái Lan Supapjee Suthumpun cho biết đoàn Thái Lan sẽ ký DEFA và thúc đẩy ba thỏa thuận quan trọng khác, bao gồm việc ra mắt Hiệp định Thương mại Tự do ASEAN–Trung Quốc nâng cấp (ACFTA 3.0) vào ngày 1/12/2026. Hội nghị Cấp cao ASEAN và các hội nghị liên quan diễn ra từ ngày 15 tới 17/11, với sự tham dự của các đối tác đối thoại như Mỹ, Nhật Bản, Trung Quốc và nhiều khách mời khác. Sau hội nghị này, Singapore sẽ tiếp nhận vai trò Chủ tịch ASEAN.