Tin Mới Ngày

Sau phiên họp kín tại Manila, các lãnh đạo ASEAN nhất trí duy trì lệnh cấm đại diện chính trị Myanmar dự họp cấp cao, đồng thời mở đường cho 'tiếp xúc có cân nhắc' theo từng giai đoạn dựa trên tiến triển của kế hoạch hòa bình.

ASEAN nhất trí 'tiếp xúc có cân nhắc' với Myanmar, giữ nguyên lệnh cấm lãnh đạo quân sự dự họp cấp cao

2026-11-16
Đông Nam Á

Sau phiên họp kín (retreat) trong ngày đầu tiên của Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49 tại Manila, các lãnh đạo ASEAN ngày 15/11 đã ra tuyên bố chung về cách tiếp cận mới đối với Myanmar: "tiếp xúc có cân nhắc" (calibrated engagement) thông qua cách tiếp cận theo giai đoạn, dựa trên tiến triển thực tế. Đây là kết quả được chờ đợi nhất trong ngày họp đầu tiên, sau lễ khai mạc và ký kết Hiệp định Khung Kinh tế Số ASEAN (DEFA).

Giữ nguyên lệnh cấm, mở 'tiếp xúc có cân nhắc'

Myanmar vẫn là thành viên ASEAN, nhưng lãnh đạo quân sự của nước này đã bị cấm dự các cuộc họp cấp cao kể từ cuộc đảo chính năm 2021. Ngày 15/11, các lãnh đạo nhất trí giữ nguyên hạn chế này đối với đại diện chính trị của Myanmar, đồng thời đặt điều kiện rõ ràng để Naypyidaw dần trở lại các cuộc họp cấp cao: phải cho thấy tiến triển thực chất trong kế hoạch hòa bình 5 điểm (Five-Point Consensus), vốn đã năm năm trôi qua mà chưa đạt kết quả đáng kể.

Đặc phái viên ASEAN về Myanmar khẳng định khối không nới lỏng cách tiếp cận, nhưng việc rà soát lại kế hoạch 5 điểm vẫn đang được thảo luận. Công thức mới vì vậy là một sự cân bằng: vừa giữ sức ép, vừa mở một cánh cửa hẹp cho đối thoại từng bước, thay vì cô lập hoàn toàn hay bình thường hóa ngay lập tức.

Thái Lan thúc đẩy bình thường hóa

Thái Lan đang dẫn đầu nỗ lực thay đổi cách tiếp cận với Myanmar. Ngoại trưởng Thái Sihasak Phuangketkeow kêu gọi khối xem lại chính sách hiện nay và nối lại đối thoại cấp cao với Naypyidaw, cho rằng việc cô lập chỉ khiến Myanmar dễ bị các cường quốc bên ngoài chi phối hơn. Bangkok sẽ đảm nhiệm vai trò Chủ tịch ASEAN năm 2028, và lập trường này được cho là sẽ định hình chương trình nghị sự của khối trong những năm tới.

Tại hội nghị lần này, Myanmar được đại diện bởi Tổng cục trưởng Vụ ASEAN Han Win Aung, chứ không phải lãnh đạo quân sự Min Aung Hlaing — người năm nay được đưa lên làm tổng thống dân sự sau một cuộc bầu cử mà các quan sát viên gọi là trò hề. Việc cử quan chức cấp vụ, thay vì lãnh đạo cấp cao, phản ánh đúng vị thế bị hạn chế hiện nay của Myanmar trong khối.

Chủ tịch luân phiên và lộ trình phía trước

Ghế Chủ tịch luân phiên ASEAN sẽ chuyển từ Philippines sang Singapore vào cuối năm nay. Singapore được cho là phản đối việc bình thường hóa quan hệ với Myanmar, tạo nên sự đối trọng với lập trường của Thái Lan trong nội bộ khối. Ngoại trưởng Philippines Ma. Theresa P. Lazaro cho biết đặc phái viên ASEAN về Myanmar khẳng định không nới lỏng cách tiếp cận, nhưng việc rà soát kế hoạch 5 điểm vẫn đang được thảo luận.

Kết quả tại Manila cho thấy ASEAN vẫn chưa tìm được tiếng nói thống nhất hoàn toàn về Myanmar, nhưng đã đồng thuận được một khung chung: tiếp xúc có điều kiện, theo từng giai đoạn, gắn chặt với tiến triển trên thực địa. Thử thách phía trước là liệu Naypyidaw có đáp ứng được các điều kiện đó hay không.

Nguồn tham khảo