Bộ Tài chính Nhật Bản tuần trước đã đề xuất chi quốc phòng ở mức 50–60 nghìn tỷ yên (khoảng 313–376 tỷ USD) trong 5 năm, bắt đầu từ tháng 4/2027. Thông tin này do hãng Reuters đăng ngày 15/11, dẫn 4 nguồn thạo tin, và được BusinessNews Malaysia dẫn lại. Nhật Bản cũng đã cảnh báo các nhà thầu quốc phòng chuẩn bị tinh thần cho khả năng bị cắt giảm sâu các đơn hàng trong tương lai.
Chênh lệch lớn với ước tính của Bộ Quốc phòng
Mức đề xuất của Bộ Tài chính thấp hơn nhiều so với ước tính của Bộ Quốc phòng. Theo báo Sankei ngày 1/11, Bộ Quốc phòng ước tính chi phí tăng cường quốc phòng trong 5 năm vào khoảng 80 nghìn tỷ yên (507,8 tỷ USD) — gần gấp 1,8 lần mức 43 nghìn tỷ yên của kế hoạch 5 năm hiện hành, bắt đầu từ tài khóa 2023. Khoảng cách lớn giữa hai con số cho thấy cuộc tranh luận nội bộ trong chính phủ Nhật về quy mô tăng chi quốc phòng đang rất gay gắt.
Ba nguồn tin cho biết Bộ Tài chính lập luận rằng khó có thể tăng mạnh chi quốc phòng trong khi vẫn phải tài trợ cho các khoản đầu tư tăng trưởng mà Thủ tướng Sanae Takaichi theo đuổi, cùng với kế hoạch cắt giảm thuế bán hàng đối với thực phẩm. Bài toán ngân sách vì vậy trở thành điểm giằng co giữa tham vọng an ninh và các cam kết kinh tế — xã hội khác của chính phủ.
Phản đối từ phe diều hâu và giới thầu quốc phòng
Đề xuất của Bộ Tài chính dự kiến sẽ vấp phải phản đối từ phe diều hâu về an ninh trong đảng cầm quyền. Một quan chức đảng giấu tên nói rằng con số quanh 50 nghìn tỷ yên là “không thể chấp nhận” nếu mục tiêu đặt ra là tăng cường khả năng răn đe. Trong khi đó, Bộ trưởng Tài chính Satsuki Katayama cho biết hội đồng tư vấn về an ninh và quốc phòng chưa thảo luận chi tiết tới mức con số cụ thể này.
Kế hoạch chi quốc phòng mới nằm trong đợt rà soát chương trình tăng cường quốc phòng của Nhật Bản, dự kiến được sửa đổi sớm hơn một năm so với lịch trình ban đầu. Diễn biến này cũng được báo chí Nhật phản ánh: The Japan Times ngày 15/11 đưa tin Nhật Bản đang cân nhắc đặt kế hoạch quốc phòng 5 năm ở mức khoảng 60 nghìn tỷ yên. Con số cuối cùng sẽ cho thấy chính phủ của bà Takaichi cân bằng ra sao giữa áp lực an ninh khu vực ngày càng lớn và giới hạn tài khóa trong nước.