Tin Mới Ngày

Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh châu Phi (Africa CDC) cảnh báo dịch Ebola do chủng Bundibugyo gây ra ở Cộng hòa Dân chủ Congo vẫn chưa được kiểm soát sau 6 tháng, với hơn 11.200 ca nhiễm và khoảng 5.500 ca tử vong, trong khi WHO vừa phê duyệt thử nghiệm hai vaccine mới nhắm vào chủng virus này.

Dịch Ebola ở Congo vẫn ngoài tầm kiểm soát sau 6 tháng; WHO phê duyệt thử nghiệm 2 vaccine mới

2026-11-17
Châu Phi

Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh châu Phi (Africa CDC) cảnh báo dịch Ebola do chủng virus Bundibugyo hiếm gặp gây ra tại Cộng hòa Dân chủ Congo (DRC) vẫn chưa được kiểm soát sau sáu tháng kể từ khi được tuyên bố vào ngày 15/5. Theo số liệu của chính phủ, dịch bệnh đã lan ra tám tỉnh với hơn 11.200 ca nhiễm và khoảng 5.500 ca tử vong. Cùng lúc, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã phê duyệt việc đưa hai vaccine mới được thiết kế riêng cho chủng Bundibugyo vào thử nghiệm lâm sàng, mang lại hy vọng cho cuộc chiến chống dịch.

Dịch lớn thứ hai trong lịch sử

Tổng giám đốc Africa CDC Jean Kaseya nói trong cuộc phỏng vấn với đài RFI hôm Chủ nhật rằng mọi bên đều đồng ý dịch bệnh "vẫn nghiêm trọng và vẫn chưa được kiểm soát". Đây đã là đợt bùng phát Ebola lớn thứ hai từng được ghi nhận, chỉ sau đợt dịch 2014-2016 ở Tây Phi với hơn 28.600 ca nhiễm và hơn 11.000 ca tử vong, đồng thời là đợt dịch Ebola chết chóc nhất trong lịch sử của DRC.

Hai chỉ số đáng báo động cho thấy chuỗi lây truyền đang vượt trước các đội ứng phó: hơn 80% ca nhiễm mới được phát hiện ở những người không nằm trong danh sách truy vết tiếp xúc, và hơn 65% ca tử vong xảy ra trong cộng đồng thay vì tại cơ sở y tế. Ông Kaseya cảnh báo: "Nếu chúng ta không chặn được đợt bùng phát này ngay bây giờ, nó sẽ trở thành đợt bùng phát Ebola tồi tệ nhất mà thế giới từng chứng kiến."

Dịch lan sang các nước láng giềng

Trong sáu tháng qua, dịch bệnh đã vượt khỏi biên giới DRC, lan tới Uganda, Kenya và Nigeria. Uganda đã kiểm soát được dịch sau 20 ca nhiễm và hai ca tử vong, và tuyên bố chấm dứt dịch vào ngày 28/7. Kenya ghi nhận chín ca nhiễm, trong đó hai ca tử vong; bệnh nhân cuối cùng của nước này đã được xuất viện vào tuần trước và Kenya đang trong giai đoạn đếm ngược 42 ngày không có ca mới. Nigeria xác nhận một ca nhiễm - một phụ nữ từng tới Uganda - và hiện sức khỏe đã cải thiện rõ rệt, các trường hợp tiếp xúc đều cho kết quả âm tính.

Ông Kaseya bày tỏ lo ngại đặc biệt về nguy cơ dịch lan sang Cộng hòa Trung Phi và Nam Sudan, cùng với Rwanda và Burundi nếu dịch lan từ khu vực Beni-Butembo về phía Goma và Bukavu.

Hy vọng từ vaccine và thách thức tài chính

Điểm sáng là nghiên cứu vaccine đang tiến triển. Thử nghiệm lâm sàng "Tumaini" - có nghĩa là "hy vọng" trong tiếng Swahili - đã bắt đầu tại Bunia từ ngày 23/10, và nhóm chuyên gia của WHO hôm thứ Hai đã khuyến nghị bổ sung hai ứng viên vaccine được thiết kế riêng cho chủng Bundibugyo, với kết quả dự kiến vào đầu năm 2027. Các vaccine này do Đại học Oxford phát triển cùng Viện Huyết thanh Ấn Độ và Moderna. Song song, thử nghiệm Ebo-Pep đang kiểm tra xem thuốc kháng virus đường uống obeldesivir có thể ngăn ngừa bệnh ở người phơi nhiễm hay không.

Tuy vậy, thách thức lớn nhất vẫn là tiền và nhân lực tại tuyến đầu. Khoảng 2,9 tỷ USD đã được cam kết quốc tế để chống dịch, nhưng tổ chức Bác sĩ không biên giới (MSF) cảnh báo phần lớn hỗ trợ vẫn chưa tới được những khu vực chịu ảnh hưởng nặng nhất, với tình trạng thiếu nhân viên được đào tạo, xe cứu thương hết nhiên liệu và thiếu đội giám sát. Ông Kaseya kêu gọi các nhà tài trợ giải ngân khoảng 1,6 tỷ USD đã cam kết và phối hợp chặt chẽ hơn với chính quyền Kinshasa.

Nguồn tham khảo