Các nhà lãnh đạo ASEAN vừa ký Bản ghi nhớ tăng cường về Lưới điện ASEAN, đặt mục tiêu liên thông hệ thống điện của các quốc gia thành viên thông qua hạ tầng xuyên biên giới tới năm 2040. Đây là bước tiến quan trọng của dự án lưới điện khu vực vốn đã được thảo luận gần 30 năm nhưng mới chỉ có 9 trong 18 dự án liên kết ưu tiên đi vào vận hành.
Văn kiện khung: liên kết điện xuyên biên giới tới 2040
Các quan chức năng lượng Đông Nam Á đã hoàn tất ký kết Bản ghi nhớ tăng cường về Lưới điện ASEAN. Bộ Năng lượng Philippines thông báo ngày 15/11, và Bộ trưởng Thương mại Cristina Roque xác nhận ngày 16/11 sau phiên họp Hội đồng Cộng đồng Kinh tế ASEAN lần thứ 28. Văn kiện đặt khung phát triển các đường dây liên kết điện xuyên biên giới và mở rộng mua bán điện đa phương, với mục tiêu liên thông các hệ thống điện quốc gia tới năm 2040.
Văn kiện chưa kèm danh mục dự án liên kết cụ thể, ước tính chi phí hay chỉ tiêu công suất — đây là văn kiện khung, và năm 2040 là mốc mục tiêu chứ chưa phải lịch xây dựng cụ thể. Cùng dịp, các nước ASEAN ủng hộ triển khai đầy đủ Hiệp định An ninh Dầu mỏ ASEAN. Philippines cũng ký thỏa thuận hợp tác 2 năm với Viện Nghiên cứu Kinh tế ASEAN và Đông Á (ERIA).
Bối cảnh: Philippines trong tình trạng khẩn cấp năng lượng
Philippines đang trong tình trạng khẩn cấp năng lượng quốc gia từ tháng 3/2026, và Bộ Năng lượng cảnh báo siêu El Niño kéo dài tới giữa 2027 có thể đẩy lưới điện Luzon, Visayas và Mindanao vào tình trạng báo động đỏ. Thỏa thuận lưới điện khu vực được xem là rất cần thiết đối với nước chủ tịch ASEAN 2026.
Giới quan sát nhận định việc ký kết bản ghi nhớ tăng cường là dấu hiệu cho thấy ASEAN đang chuyển từ thảo luận sang hành động trong lĩnh vực năng lượng, dù chặng đường tới một lưới điện khu vực thực sự liên thông vẫn còn dài và đòi hỏi đầu tư lớn từ cả khu vực công và tư nhân.