Mỹ đang yêu cầu cơ quan hàng không của Liên hợp quốc lên tiếng phản đối các hạn chế bay liên quan đến Đài Loan, làm bùng lên tranh cãi kéo dài với Trung Quốc về nỗ lực của Bắc Kinh nhằm thu hẹp không gian hoạt động quốc tế của hòn đảo. Trong một văn kiện gửi tới phiên họp tháng 11 của Hội đồng Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế (ICAO), Washington đã thách thức quyết định của Mauritius và Seychelles thu hồi giấy phép cho máy bay chở Tổng thống Đài Loan Lại Thanh Đức bay qua một phần không phận quốc tế do hai nước này quản lý, trong chuyến thăm châu Phi theo kế hoạch hồi tháng 4.
Theo văn kiện mà Reuters được xem, hãng China Airlines của Đài Loan trước đó đã được cấp phép cho chuyến bay thuê bao đi qua các vùng thông báo bay (FIR) của hai nước trên vùng biển quốc tế, nhưng cả hai nước đã thu hồi giấy phép chỉ vài ngày trước khi khởi hành mà không nêu lý do an toàn hay vận hành. Mỹ muốn Hội đồng ICAO khẳng định rằng các nước quản lý giao thông hàng không trên vùng biển quốc tế không có chủ quyền đối với vùng trời đó và không được sử dụng vai trò này vì mục đích chính trị.
Phản ứng của các bên
Trung Quốc đã phản pháo mạnh mẽ. Bộ Ngoại giao nước này nói với Reuters rằng văn kiện của Mỹ "trích dẫn một cách chọn lọc và phiến diện" các nguyên tắc như tự do bay trên vùng biển quốc tế, đồng thời cáo buộc Washington lợi dụng vấn đề Đài Loan vì mục đích chính trị và lãng phí tài nguyên quốc tế. Bắc Kinh nhắc lại lập trường "chỉ có một Trung Quốc trên thế giới, Đài Loan là một phần không thể tách rời của lãnh thổ Trung Quốc".
Trong khi đó, Bộ Ngoại giao Đài Loan cảm ơn Mỹ và các nước cùng chí hướng đã quan tâm đến vụ việc, đồng thời cho biết sẽ tiếp tục phối hợp với các đồng minh để giải thích với ICAO và cộng đồng quốc tế rằng "hành động của Trung Quốc làm suy yếu trật tự hàng không dân dụng quốc tế và an toàn bay". Chính quyền Đài Loan cho biết Seychelles, Mauritius và Madagascar đều đã thu hồi giấy phép bay của chuyên cơ ông Lại trên đường tới Eswatini, một trong chỉ 12 nước còn quan hệ ngoại giao chính thức với Đài Loan.
Bối cảnh vụ việc
Ông Lại cáo buộc Trung Quốc đã dùng biện pháp "cưỡng ép" kinh tế để khiến ba nước trên hợp tác, điều Bắc Kinh phủ nhận. Cuối cùng, ông Lại đã tới Eswatini vào tháng sau trên máy bay riêng của Quốc vương Eswatini và chỉ công bố chuyến đi sau khi đã đến nơi. Washington đề nghị Hội đồng ICAO bày tỏ quan ngại về các giấy phép bị thu hồi, yêu cầu Tổng thư ký ICAO đề nghị Mauritius và Seychelles giải trình bằng văn bản, đồng thời xem xét biện pháp khắc phục cần thiết để bảo đảm tuân thủ quy định hàng không quốc tế.
Vụ việc cho thấy căng thẳng Mỹ – Trung về Đài Loan tiếp tục leo thang, không chỉ trong lĩnh vực quân sự hay thương mại mà còn lan sang các diễn đàn kỹ thuật quốc tế. Đài Loan hiện không phải là thành viên của Liên hợp quốc hay các cơ quan trực thuộc do Bắc Kinh phản đối, và Đài Bắc luôn bác bỏ tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc, khẳng định Bắc Kinh không có quyền đại diện cho hòn đảo trên trường quốc tế.