Tổng thống Mỹ Donald Trump tới Manila trong ngày thứ Ba 17/11 để dự cuộc họp của nhóm Quad — gồm Mỹ, Nhật Bản, Australia và Ấn Độ — diễn ra bên lề Hội nghị cấp cao ASEAN. Đây là cuộc họp cấp lãnh đạo đầu tiên của nhóm sau hai năm, và là cuộc họp Quad đầu tiên kể từ khi ông Trump trở lại Nhà Trắng.
Cuộc họp Quad đầu tiên dưới thời Trump trở lại
Lần gần nhất các lãnh đạo Quad gặp nhau là vào tháng 9/2024 tại Delaware, dưới thời cựu Tổng thống Joe Biden, người coi nhóm này là một sáng kiến đối ngoại đặc trưng của mình. Việc nhóm họp lại được xem là tín hiệu cho thấy Washington vẫn gắn bó với khuôn khổ an ninh Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, sau những nghi ngờ về cam kết của chính quyền Trump đối với các đồng minh trong khu vực. Cựu Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ Kurt Campbell cho rằng Ngoại trưởng Marco Rubio đóng vai trò then chốt trong việc sắp xếp lại cuộc họp, và đây là "tín hiệu tốt nhất có thể" trước cuộc gặp ba bên Mỹ - Trung - Nga dự kiến diễn ra vào thứ Năm. Nhà Trắng khẳng định dưới sự lãnh đạo của ông Trump, Quad đã chứng tỏ là "một đối tác hành động" trong việc giải quyết những thách thức khó khăn nhất của khu vực.
An ninh biển, khoáng sản quan trọng và AI lên bàn nghị sự
Theo một quan chức Bộ Ngoại giao Nhật Bản, các lãnh đạo Quad dự kiến thể hiện sự đoàn kết, với các chủ đề thảo luận có thể gồm an ninh hàng hải, hạn chế xuất khẩu, đa dạng hóa chuỗi cung ứng khoáng sản quan trọng và trí tuệ nhân tạo. Trung Quốc lâu nay phản đối Quad và coi đây là nỗ lực bao vây Bắc Kinh, trong khi các thành viên khẳng định nhóm không nhằm vào bất kỳ quốc gia nào. Bối cảnh của cuộc họp là một ASEAN với 11 thành viên, tổng GDP hơn 3.900 tỷ USD, đang muốn làm sâu sắc quan hệ với Mỹ dù còn nhiều bất định về thương mại và ngoại giao. Trước đó một ngày, Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường đã ca ngợi những thành tựu kinh tế "thực sự phi thường" của Trung Quốc và ASEAN trước các rào cản thương mại toàn cầu, đồng thời kêu gọi đoàn kết và bảo vệ thương mại tự do.
Lịch trình dày đặc trước thềm APEC
Ông Trump sẽ không dự Hội nghị cấp cao Đông Á mà tham gia Hội nghị đặc biệt Mỹ - ASEAN, sau đó gặp Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. vào thứ Tư 18/11. Philippines là đồng minh quốc phòng của Mỹ. Từ Manila, ông Trump sẽ tới Thâm Quyến dự Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) và cuộc gặp ba bên với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin. Chuyến thăm diễn ra giữa làn sóng biểu tình phản đối ở Manila, trong đó có các khẩu hiệu yêu cầu chấm dứt chiến tranh ở Trung Đông và hủy bỏ sáng kiến Pax Silica do Mỹ dẫn dắt.