Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Thủ tướng Canada Mark Carney đã gặp nhau ngày 17/11 tại Thâm Quyến, bên lề Hội nghị cấp cao APEC, và đạt được một gói thỏa thuận thương mại song phương mới. Theo văn phòng của ông Carney, Trung Quốc sẽ giảm thuế đối với khoảng 400 triệu đô la Canada (tương đương 280 triệu USD) hàng xuất khẩu của Canada, trong đó có thịt lợn đông lạnh, cá và hải sản.
Đây là cuộc gặp thứ ba giữa hai nhà lãnh đạo kể từ khi ông Carney trở thành thủ tướng. Quan hệ song phương từng căng thẳng nghiêm trọng sau vụ Canada bắt giữ giám đốc tài chính Huawei Mạnh Vãn Chu năm 2018 và việc Trung Quốc sau đó bắt giữ hai công dân Canada, nhưng đã ấm lên rõ rệt kể từ chuyến thăm Bắc Kinh của ông Carney hồi tháng 1 năm nay.
Nội dung thỏa thuận
Hai bên nhất trí gia hạn và mở rộng một thỏa thuận sơ bộ nhằm cải thiện khả năng tiếp cận thị trường Trung Quốc cho nông dân và ngư dân Canada. Trước đó, Bắc Kinh đã hạ thuế với hạt cải dầu Canada sau chuyến thăm tháng 1 của ông Carney, đồng thời gia hạn thêm hai năm ưu đãi thuế cho bột cải dầu, tôm hùm, cua và đậu Hà Lan của Canada.
Đổi lại, Canada đồng ý gia hạn thêm hai năm các biện pháp miễn giảm hiện hành đối với một số sản phẩm thép và nhôm của Trung Quốc, vốn sẽ hết hạn vào cuối năm 2026. Bộ Tài chính Trung Quốc cho biết hai nước cũng hoan nghênh các bước đi của ngân hàng trung ương hai bên nhằm thực hiện thỏa thuận hoán đổi tiền tệ song phương, cũng như việc các tổ chức Canada đủ điều kiện phát hành trái phiếu Panda, tức trái phiếu bằng nhân dân tệ bán tại Trung Quốc.
Bối cảnh quan hệ song phương
Ông Carney cho biết Canada đang vượt tiến độ trong mục tiêu tăng xuất khẩu sang Trung Quốc thêm 50% vào cuối thập kỷ này, đồng thời nhấn mạnh quan hệ hai nước giờ đây có "tính dự báo và ổn định cao hơn". Việc đa dạng hóa thị trường là một trụ cột trong chiến lược kinh tế của ông Carney nhằm giảm sự phụ thuộc nặng nề của Canada vào Mỹ, nước đã áp thuế cao với nhiều hàng hóa Canada.
Trong khi đó, các hãng xe Trung Quốc BYD, Geely và Chery đã bắt đầu thâm nhập thị trường Canada sau khi Ottawa cho phép nhập khẩu 49.000 xe mỗi năm với mức thuế 6,1%, hạn ngạch dự kiến tăng lên 70.000 xe trong năm năm tới. Lượng dầu thô Canada xuất sang Trung Quốc cũng tăng khoảng 37% trong năm 2026. Dù vậy, một số nhà phân tích an ninh và tổ chức nhân quyền cảnh báo rằng việc xích lại gần Bắc Kinh có thể gây rủi ro cho an ninh và giá trị của Canada, trong khi Bắc Kinh khẳng định không can thiệp vào công việc nội bộ của nước khác.